Tarnów i region - Informacja turystyczna / Atrakcje / TARNÓW / Zabytki i atrakcje / Tarnowskie kościoły

Tarnowskie kościoły



bł. Karoliny Kózka Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski św. Krzyża i Matki Bożej Nieustającej Pomocy Chrystusa Dobrego Pasterza św. Stanisława Kostki Najświętszego Serca Pana Jezusa św. Józefa Rzemieślnika (Tarnów - Tarnowiec) Przemienienia Pańskiego (Tarnów - Koszyce) św. Marcina (Tarnów - Zawada, Góra Św. Marcina) - drewniany Klasztor pw. N.M.P. Janua Coeli i św. Józefa (Karmelitanki Bose) Kościół (kaplica) p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego

Matki Bożej Szkaplerznej (na Burku) - drewniany Archanioła Gabriela pw. Św. Trójcy (na Terlikówce) - drewniany Miłosierdzia Bożego św. Józefa i Matki Bożej Fatimskiej św. Maksymiliana M. Kolbego Kościół OO. Filipinów - pw. św. Krzyża i św. Filipa Neri Kościół OO. Misjonarzy pw. Świętej Rodziny Kościół Akademicki pw. św. Józefa Kościół Urszulanek p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa

Katedra - Bazylika Mniejsza, Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Kościół OO. Bernardynów pw. Podwyższenia Krzyża Świętego Kościół św. Ducha Kościół św. Anny Dawny kościół p.w. Matki Boskiej Śnieżnej i klasztor Bernardynów

 

→ Na którą do kościoła w Tarnowie?

 

1. Katedra - Bazylika Mniejsza, Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej

ksc_katedra

Adres: ul. Kapitulna 2 (pl. Katedralny), 33-100 Tarnów
Parafia: katedralna, p.w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Sanktuarium od: 2006r. (Matki Bożej Bolesnej) - bp tarnowski Wiktor Skworc
Kościół katedralny od: 1786r. (Papież Pius VI utworzył Diecezję Tarnowską)
Bazylika Mniejsza od: 14 kwiecień 1972r. (Papież Paweł VI)
Dekanat: Tarnów - Południe
Data budowy: I połowa XIV w. (pierwsze pisane źródła: 1346r. - wykaz świętopietrza)
Data powstania parafii: 1400r.
Odpust: 8 września
Wielkość kościoła: trzynawowy (w latach 1810 - 1816 przebudowany z kościoła jednonawowego poprzez scalenie z nawą kaplic i przedsionka) z wydłużonym prezbiterium zamkniętym trójboczną absydą.
Wysokość obecnej wieży: 72 metry, ozdobiona koroną w 1898r (na pamiątkę 50. rocznicy jubileuszu rządów Franciszka Józefa). Pierwotna dobudowana prawdopodobnie w końcu XV w., po pożarze w 1494r. W 1810r. rozebrana do wysokości dachu, a w 1891r. zakończono budowę do stanu, w jakim jest obecnie.

Strona internetowa: www.katedra.tarnow.opoka.org.pl

Katedra tarnowska w szkicach dr A.B. Krupińskiego

Najważniejszy kościół w Tarnowie i w całej Diecezji Tarnowskiej - "Matka tarnowskich kościołów". W tarnowskiej Katedrze znajdują się najważniejsze zabytki tarnowskie: słynie z renesansowych nagrobków przedstawicieli rodu Tarnowskich oraz manierystycznego Ostrogskich, które uchodzą za jedne z najwybitniejszych dzieł sztuki w Polsce takich mistrzów jak: Bartłomiej Berecci, Jan Maria Padovano i Jan Pfister. Pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej (zm. 1521 r.) z warsztatu Bartłomieja Berecci uważany jest za najpiękniejszą rzeźbę przedstawiającą kobietę doby Renesansu w całej Europie. Zaś piętrowy pomnik hetmana Jana Tarnowskiego (zm. 1561r.) i jego syna Krzysztofa (zm. 1567r.), za najbardziej monumentalny w Europie. Wymiary jego wynoszą obecnie 13,8 m wysokości i 5,6 m szerokości.

Kościół orientowany.
Kościół wpisany na listę zabytków w 1930r.

 

2. Matki Bożej Szkaplerznej (na Burku) - drewniany

ksc_burek

Adres: ul. Najświętszej Panny Marii 1, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. Matki Bożej Szkaplerznej (na Burku)
Sanktuarium od: 1976r. (Matki Bożej Szkaplerznej) - bp tarnowski Jerzy Ablewicz
Dekanat: Tarnów - Południe
Data budowy: 1458r. (obecny kościół); fundatorzy: "sześciu wieśniaków z Przedmieścia Większego"
Data przebudowy:przed 1640r. (po pożarze); 1653r. - dobudowa barokowej sygnaturki na dachu; 1852-1854 - przesunięcie kościoła od potoku Wątok na nowe podmurowanie.
Data konsekracji: 1462r. (konsekracji dokonali kardynałowie: Izydor Prakseda i Mikołaj Atanazy)
Data powstania parafii: 1362 (bp krakowski Bodzanta) - 1400; od 26 kwietnia 1980r. (bp tarnowski Jerzy Ablewicz)
Odpust: 16-22 lipca (MB Szkaplerznej), niedziela przed 29 września (Archanioła Gabriela)
Wielkość kościoła: jednonawowy, z prezbiterium zamkniętym trójbocznie (od północy zakrystia)
Wieża: dobudowana w 1910r., częściowo przekształcona w 1965r. (arch. Leon Stachowski)

Strona internetowa: www.mbsz.diecezja.tarnow.pl

www.facebook.com/mbsz.tarnow

Kościół Panny Marii "na Burku" w szkicach dr A.B. Krupińskiego

Kościół gotycki, drewniany, konstrukcji zrębowej, szalowany. W kościołku znajduje się, pochodzący z XVI w. łaskami słynący obraz Matki Bożej Szkaplerznej malowany na desce (w kościółku na "Burku" od 1854r.). Jest otoczony czcią od niepamiętnych czasów. Księgę Łask założono w 1936r. aby udokumentować dobrodziejstwa wymodlone u stóp Obrazu.

 

Kościół orientowany.
Kościół wpisany na listę zabytków w 1970r.

 

3. Archanioła Gabriela

ksc_archaniola_gabriela

Adres: ul. Gumniska, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. Matki Bożej Szkaplerznej (na Burku)
Dekanat: Tarnów - Południe
Architekci: Anna Falęcka, Stefan Maciałowicz (architekci tarnowscy)
Data budowy: 1992 -
Wielkość kościoła: 2 - kondygnacyjny, (górna kondygnacja - trójnawowa), docelowo w kondygnacji górnej kaplica - sanktuarium.

Kościół pomocniczy w parafii pw. Matki Bożej Szkaplerznej (na Burku). Obraz ołtarzowy św. Archanioła Gabriela jest dziełem nestora polskiego malarstwa Stanisława Westwalewicza, a witraże i malowidła zostały zaprojektowane i wykonane przez syna - Andrzeja.

Kościół nie jest orientowany.

Strona internetowa: www.mbsz.diecezja.tarnow.pl

 

4. p.w. Św. Trójcy (na Terlikówce) - drewniany

ksc_terlikowka

Adres: ul. Tuchowska 5, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. św. Trójcy (na Terlikówce)
Dekanat: Tarnów - Południe
Data budowy: 1595 – 1597 (fundator: ks. Łukasza Godzinki, senior wikariuszy kolegiaty tarnowskiej); prawdopodobnie w 1527r. został ufundowany przez mieszczanina Adama Eberharda wcześniejszy kościół.
Data przebudowy: 1858r. (gruntowna renowacja kościoła z inicjatywy ks. Michała Króla, proboszcza katedry tarnowskiej) oraz w 1965r.
Data konsekracji: 15.11.1597r. (bp krakowski kard. Jerzy Radziwiłł)
Data powstania parafii: grudzień 1995r. (bp tarnowski Józef Życiński)
Odpust: Trójcy Przenajświętszej
Wielkość kościoła: jednonawowy z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, przy którym od północy jest zakrystia a od południa przylega przedsionek.
Wieża: konstrukcji słupowej, z kruchtą w przyziemiu, nakryta hełmem baniastym z ośmioboczną latarnią.

Od 1600 r. w kościele znajduje się renesansowy obraz św. Trójcy namalowany w typie „Tronu Łaski” z napisem w języku hebrajskim. Bóg Ojciec, mający u lewej ręki 6 palców, tyle ile dni stworzenia świata trzyma na kolanach Chrystusa, nad Nimi unosi się Duch Święty w postaci gołębicy. Kościół gotycki, drewniany, konstrukcji zrębowej, szalowany.

Kościół jest orientowany.
Kościół wpisany na listę zabytków w 1970r.

Opis kościoła na portalu tarnow.pl

Strona internetowa parafii: www.tarnow_terlikowka.diecezja.tarnow.pl

 

5. Bł. Karoliny Kózka

kosciol-k-kozki1

Adres: pl. Ojca Świętego Jana Pawła II nr 1, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. bł. Karoliny Kózka
Dekanat: Tarnów - Wschód
Architekci: arch. Zdzisława Kaczor
Data budowy: 1985 - 2004 (oddany do użytku kościół górny)
Data powstania parafii: 16 lipiec 1993r. (bp tarnowski Józef Życiński)
Odpust: niedziela przed lub po 18 listopada
Wielkość kościoła: 2,5 tys. m2; dwukondygnacyjny, wnętrze halowe, największy kościół w Tarnowie i całej Diecezji Tarnowskiej
Wysokość wieży: ok. 70m
Strona internetowa: www.karolina.diecezja.tarnow.pl

Największy kościół w całej Diecezji Tarnowskiej, nie jest orientowany lecz usytuowany południkowo. Na fundamentach budowanego kościoła 10 czerwca 1987r. Jan Paweł II - papież Polak, w obecności prawie 2 milionów wiernych beatyfikował Karolinę Kózkę - patronkę kościoła. W świątyni znajdują się pamiątki po tym historycznym wydarzeniu: tron papieski i ołtarz z ambonką oraz obraz z procesu beatyfikacji Karoliny Kózki.

 

6. Miłosierdzia Bożego

Tarnów-kościół-Miłosierdzia-Bożego

Adres: ul. Klikowska 21, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. Miłosierdzia Bożego
Dekanat: Tarnów - Południe
Architekci: doc. A. Boratyński i mgr P. Łabowicz pod nadzorem prof. Andrzeja Skoczka i konstruktora mgr A. Gaika
Data budowy: 1984 - 1991
data konsekracji kościoła: 21 kwietnia 1990r. - dolny kościół; 25 grudnia 1991r. - górny kościół
Data powstania parafii: 17 listopada 1982r.
Odpust: pierwsza niedziela po Wielkanocy - Święto Miłosierdzia Bożego
Wielkość kościoła: dwukondygnacyjny, wnętrze halowe
Strona internetowa: www.mb.diecezja.tarnow.pl

Kształt kościoła stanowi bryłę w formie jakby piramidy, wokół której na wysokości linii dachu znajduje się żelbetonowa "cierniowa korona". Rozbudowany chór na około 600 miejsc siedzących.

Kościół nie jest orientowany.

 

7. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny

Adres: ul. Zagumnie 23, 33-102 Tarnów - Klikowa
Parafia: p.w. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny
Dekanat: Tarnów - Południe
Architekt: Adolf Szyszko - Bohusz
Data budowy: 1948 - 1950
Data poświecenia: 27.08.1950r. (bp Jan Stepa)
Data powstania parafii: 1951r.
Odpust: niedziela po Oktawie Bożego Ciała
Wielkość kościoła: trójnawowy z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, po bokach którego znajdują się zakrystia i kaplica.
Kościół murowany z cegły, otoczony murem granitowym z 1961r.

Kościół nie jest orientowany.

Strona internetowa parafii: www.klikowa.diecezja.tarnow.pl

 

8. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski

ksc_moscice

Miejsce: ul. Zbylitowska 5, 33-101 Tarnów - Mościce
Parafia: p.w. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski
Dekanat: Tarnów - Zachód
Architekci: Stanisław Gałęzowski i Władysław Pieńkowski (projekt z 1941r.)
Data budowy: 1948 - 1956
Data dobudowy kaplicy: 1959 - 1960
Data poświecenia: 7 października 1956r. (bp Karol Pękala)
Odpust: 3 maja oraz I niedziela października (św. Teresy od Dzieciątka Jezus)
Wielkość kościoła: trójnawowy, długość 57 m, szerokość 25 m, nawa główna wysoka na 20 metrów i długa na 25 metrów, wysokość kościoła 30 m. Do budowy kościoła zużyto ponad 6 mln cegieł z tarnowskiej cegielni „Na rudach”
Strona internetowa: www.moscice.diecezja.tarnow.pl

Msza św. odprawiona na terenie Zakładów Azotowych w Tarnowie - Mościcach w dniu 5 lipca 1929 r. dała impuls do powstania komitetu budowy tymczasowej kaplicy, która została oddana do użytku w dniu
18 października 1931 r.
Już w 1931r. zawiązał się komitet budowy kościoła w Mościcach, jednak do wybuchu II wojny światowej nie udało się rozpocząć prac budowlanych.

Kościół nie jest orientowany

 

9. św. Krzyża i Matki Bożej Nieustającej Pomocy

Miejsce: ul. Krzyska 112, 33-103 Tarnów - Krzyż
Parafia: p.w. św. Krzyża i Matki Bożej Nieustającej Pomocy
Dekanat: Tarnów - Północ
Architekci: Augustyn Tarkowski (projekt rozbudowy kaplicy), odremontowany wg projektu arch. Marii Szymańskiej przez mistrza murarskiego Jana Marka; rozbudowa kościoła w latach 60. XX w.: zespół architektów z Krakowa pod nadzorem arch. J. Kursy
Data budowy kaplicy: 1883 - 1884
Data budowy kościoła (rozbudowa kaplicy): 1909 - 1910
Data rozbudowy kościoła: 1968 - 1971
Data poświecenia kaplicy: 21 września 1884r.
Data konsekracji nowego kościoła: 29 czerwca 1975r. (50. rocznica powstania parafii w Krzyżu)
Data powstania parafii: 10 maja 1925r. (erygował bp Leon Wałęga)
Odpust: niedziela przed lub po 27 czerwca (MB Nieustającej Pomocy) oraz niedziela po 14 września (Podwyższenie Krzyża)
Wielkość kościoła: trójnawowy
Strona internetowa: www.parafiakrzyz.intarnet.pl

Na miejscu obecnego kościoła istniała kaplica zbudowana przez mieszkańców ówczesnej wsi Krzyż jako spełnienie ślubu za odwrócenie straszliwej zarazy cholery, jaka grasowała w okolicach Tarnowa w 1873r. W wiosce Krzyż w ciągu trzech miesięcy zmarło na tę chorobę około 150 mieszkańców. W latach 1968 - 1971 rozebrano do fundamentów kaplicę i zbudowano obecny kościół, który konsekrowano w 50. rocznicę powstania parafii w Tarnowie - Krzyżu. Budowę nowego kościoła nadzorował ks. Andrzej Kmiecik - proboszcz parafii. Rozbudowa była podyktowana faktem, iż wieś Krzyż z dniem 1 stycznia 1958r. stała się dzielnicą Tarnowa. Nastąpił szybki rozwój infrastruktury mieszkaniowej jednorodzinnej.

Kościół jest orientowany.

 

10. Chrystusa Dobrego Pasterza

Miejsce: ul. 16 Pułku Piechoty 10, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. Chrystusa Dobrego Pasterza
Dekanat: Tarnów - Północ
Architekt: mgr inż. arch. Otto Schier
Data budowy kościoła: 1996 - 2004
Data powstania parafii: 1992r.
Data konsekracji kościoła: 28 października 2012 r. (Biskup Tarnowski Andrzej Jeż)
Odpust: IV niedziela wielkanocna (Chrystusa Dobrego Pasterza)
Wielkość kościoła: dwukondygnacyjny, mogący pomieścić około 2000 wiernych, w tym 1000 miejsc siedzących; długość kościoła: 31,5m, wysokość w najwyższym punkcie: 30m;
Wysokość wieży: 58 metrów
Strona internetowa: www.dobrypasterz.tarnow.opoka.org.pl

Kościół nie jest orientowany.

 

11. św. Stanisława Kostki

ksc_sw_stanislawa

Adres: ul. Pszenna 3a, 33-101 Tarnów - Zbylitowska Góra
Parafia: p.w. św. Stanisława Kostki
Dekanat: Tarnów - Zachód
Architekt: Janusz Rypuszyński
Data budowy: 1908 - 1910 (dobudowa do istniejącego klasztoru)
Data konsekracji: 18 maja 1912r. (bp Leon Wałęga)
Data powstania parafii: 6 grudzień 1980r. (bp Jerzy Ablewicz)
Odpust: niedziela po uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa
Wielkość kościoła: jednonawowy
Strona internetowa: www.swstkostka.tarnow.opoka.org.pl

Neoromańskie ołtarze zostały sprowadzone z Lyonu w 1903r. z tamtejszego skasowanego klasztoru. Podczas ostrzału artyleryjskiego w 1915r. kościół i klasztor mocno ucierpiały.

Kościół nie jest orientowany.

 

12. św. Józefa i Matki Bożej Fatimskiej

ksc_mb_fatimska

Adres: al. Matki Bożej Fatimskiej 39, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. św. Józefa i Matki Bożej Fatimskiej
Sanktuarium od: 2003r. (Matki Bożej Fatimskiej)
Dekanat: Tarnów - Północ
Architekci: Jerzy Kozłowski, Krystian Seibert, Zbigniew Wolak. Pracami budowlanymi kierował Jerzy Boratyński.
Data budowy: 1957 - 1960
Data poświecenia: 16 październik 1960r. (bp Karol Pękala)
Data powstania parafii: 1951r.
Odpust: niedziele po 13 maja i 13 października (MB Fatimskiej) oraz 19 marca (św. Józefa)
Wielkość kościoła: trzynawowy o łącznej szerokości 22m i pełnej długości 45m; wysokość południowego szczytu kościoła: 25m; wysokość nawy głównej: 17m; wysokość naw bocznych i kaplicy: 8,5m
Wysokość wieży: zwieńczona stalowa iglicą, pokrytą blacha miedzianą: 45m (bez iglicy: 30m)
Strona internetowa: http://mbfatimskiej.diecezja.tarnow.pl

Pierwszy powojenny kościół w Tarnowie. Pod Kaplicą Oświęcimską jest krypta grobowa z sarkofagami zmarłych biskupów tarnowskich: Jana Sttepy oraz Karola Pękali.

Kościół nie jest orientowany.

 

13. św. Maksymiliana M. Kolbego

ksc_kolbe

Adres: ul. Urszulańska 9, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. św. Maksymiliana M. Kolbego
Dekanat: Tarnów - Południe
Architekt: Karol Politański (projekt pierwszego kościoła)
Data budowy: 1877 - 1878 (pierwszy kościół); 1979r. (kościół obecny)
Data konsekracji: 1878r. (bp tarnowski Alojzy Pukalski)
Data powstania parafii: 1979r.
Odpust: 14 sierpnia - św. Maksymiliana
Strona internetowa: www.maksymilian.diecezja.tarnow.pl

Pierwotny kościół Urszulanek p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa został zbudowany w latach siedemdziesiątych XIX w. Po ustanowieniu parafii w 1979r. pierwotny kościół został rozebrany a na jego miejscu zbudowano obecny.

Kościół nie jest orientowany.

 

14. Kościół OO. Filipinów - p.w. św. Krzyża i św. Filipa Neri

14 Kosciół OO Filipinów 06 2007 (1)

Adres: ul. Piłsudskiego 9, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. św. Krzyża i św. Filipa Neri
Dekanat: Tarnów - Południe
Architekci: Karol Polityński, przebudowa i modernizacja wnętrza pod kierunkiem Krzysztofa Domagalskiego (1966r.)
Data budowy: 1878 - 1879
Data konsekracji: 25 maja 1879r. (bp Alojzy Pukalski)
Daty rozbudowy i przebudowy: 1883r.: dobudowa prezbiterium; 1905r.: dobudowa nowej zakrystii dawną przeznaczono na kaplicę Matki Bożej; 1966r.: przebudowa i modernizacja wnętrza
Data powstania parafii: 26 sierpień 1998r.
Odpust: 26 maja (św. Filipa Neri) oraz 14 września (Podwyższenia Krzyża Świętego)
Wielkość kościoła: jednonawowy
Strona internetowa: www.filipini.eu

Kościół jest orientowany.

 

15. Najświętszego Serca Pana Jezusa

ksc_serca_jezusa

Adres: ul. Lwowska 102, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. św. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Dekanat: Tarnów - Wschód
Architekt: Konstanty Jakimowicz; projekt podwyższenia wież: Roman Łomnicki
Data budowy: 1934 - 1939 oraz 1947 - 1952 (min.: podwyższenie wież)
Data przebudowy: 1962 - 1963: przebudowa prezbiterium; 1978r. porycie dachu blachą miedzianą
Data benedykcji kościoła: 10 czerwca 1945r.
Data konsekracji: 23 grudnia 1984r.(bp tarnowski Jerzy Ablewicz)
Data powstania parafii: 24 lutego 1946r.
Odpust: niedziela po Oktawie Bożego Ciała (Najświętszego Serca Pana Jezusa)
Wielkość kościoła: Nowoczesna bazylika o wnętrzu trójnawowym z transeptem oraz węższym i wyższym prezbiterium. Charakterystyczna jest symetryczna fasada z dwiema wysokimi, czwórgraniastymi wieżami, ściętymi płasko i zakończonymi krzyżami.
Wysokość wież: ok. 60m.
Strona internetowa: www.nspj.diecezja.tarnow.pl

Kościół nie jest orientowany

 

16. Kościół OO. Bernardynów p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego

ksc_bernardyni

Adres: ul. Bernardyńska 13, 33-100 Tarnów
Parafia: katedralna
Dekanat: Tarnów - Południe
Fundator: hetman Jan Tarnowski (klasztor: 1550r.) oraz książę Paweł Sanguszko (kościół: 1752r.)
Data budowy: 1680r.
Data konsekracji: 1827r. jako kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Strona internetowa: www.tarnow.bernardyni.pl

Pierwotny kościół p.w. Matki Bożej Śnieżnej (styl gotycki) został wybudowany w 1468r. Na mocy zarządzeń austriackich władz zaborczych Bernardyni utracili Kościół i Klasztor w 1789r. Z dawnego kościoła zachowała się gotycka rzeźba M.B. z Dzieciątkiem oraz obraz Chrystusa Cierpiącego z drugiej poł. XVII w. Obecny kościół i klasztor (1680r.) został przejęty po ss. Bernardynkach w 1789r. Początkowo nosił wezwanie św. Barbary. Konsekrowano go ponownie w 1827r. jako kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego. Kościół to budowla w stylu późnobarokowym z elementami wystroju klasycystycznego. Wśród ciekawych i wcześniejszych zabytków na terenie klasztoru wymienić można późnorenesansowy ołtarz szafkowy (poł. XVII w.) z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem. W latach 1889 - 1897 kościół i klasztor otrzymał nowy wystrój i polichromię. Tarnowscy Bernardyni nie prowadzą parafii. Działalność duszpasterska braci skupia się na całodziennym dyżurze w konfesjonale, szerzeniu kultu eucharystycznego (wieczysta adoracja Najświętszego Sakramentu). W kościele żywy jest kult św. Antoniego z Padwy. We wtorkowych mszach św. i nabożeństwach ku Jego czci bierze udział wielu wiernych czcicieli. Z kultem tym związana jest działalność charytatywna braci, którzy dzięki ofiarom do puszek św. Antoniego i pomocy innych dobroczyńców prowadzą kuchnię dla ubogich, wydającą 100 posiłków dziennie. Żywy jest także kult Chrystusa Cierpiącego i Matki Boskiej Bolesnej związany z cennym obrazem z pierwszej połowy XVI w. W ostatnich latach przeprowadzono generalny remont kościoła. Odnowiona została polichromia, ołtarze, budynek został osuszony.
Około 1465r. gwardianem w tarnowskim klasztorze bernardynów był św. Szymon z Lipnicy.

Prawdopodobnie część cegieł, z których jest wykonany kościół i mur klasztorny pochodzi z rozebranego zamku na górze św. Marcina. Również klamki do drzwi prowadzące z kruchty do krużganków w kształcie dłoni rycerza trzymającej buławę pochodzą prawdopodobnie z wyposażenia zamku.

Kościół i klasztor Bernardynów wpisany na listę zabytków w 1970r.

 

17. Kościół OO. Misjonarzy p.w. Świętej Rodziny

ksc_misjonarze

Adres: ul. Krakowska 41, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. Świętej Rodziny
Dekanat: Tarnów - Południe
Architekt: Jan Sas-Zubrzycki a pracami kierował budowniczy tarnowski: Augustyn Tarkowski
Data budowy: 1904 - 1906
data poświęcenia: 1 wrzesień 1907r.
Data konsekracji: 4 październik 1908r.(bp tarnowski Leon Wałęga)
Data powstania parafii: 1906r.
Odpust: pierwsza niedziela po Bożym Narodzeniu (Świętej Rodziny), 27 września (św. Wincentego)
Wielkość kościoła: trójnawowy, bazylikowy z transeptem. Prezbiterium zamknięte trójbocznie, przy nim kaplica Matki Boskiej Różańcowej i zakrystia ze skarbcem na piętrze.
Strona internetowa: www.familia.tarman.pl

Grunt pod kościół i dom Księży Misjonarzy został ofiarowany przez księżnę Konstancję Sanguszkową z Gumnisk. Dzięki ofiarności Diecezji Tarnowskiej oraz Polaków z Ameryki i Prus rozpoczęto i ukończono budowę kościoła i Domu Zgromadzenia. Tytuł kościoła był życzeniem księżnej Sanguszkowej - fundatorki gruntów. W 1906r. do kościoła dobudowano klasztor księży misjonarzy. Do 1939r. pełnił role kościoła garnizonowego. W 1944r. został uszkodzony w czasie działań wojennych, a następnie odremontowany. Wyposażenie wnętrza jest neogotyckie. Polichromia i witraże są secesyjne, min. z 1907r. projektowane przez Stefana Matejkę.

Kościół św. Rodziny w szkicach dr A.B. Krupińskiego

Kościół nie jest orientowany.
Kościół wpisany na listę zabytków w 1988r.

 

18. św. Józefa Rzemieślnika (Tarnów - Tarnowiec)

ksc_jozefa_rzemieslnika

Adres: ul. Tarnowska 108, 33-112 Tarnów - Tarnowiec
Parafia: p.w. św. Józefa Rzemieślnika
Dekanat: Tarnów - Południe
Data budowy: 1983 - 1990
Data konsekracji: 1990r.
Data powstania parafii: 1980r.
Odpust: 1 maja
Strona internetowa: www.tarnowiec.diecezja.tarnow.pl

Kościół znajduje się tuż za granicą miasta Tarnowa przy trasie nr 977 Tarnów - Tuchów - Krynica. Parafia w Tarnowcu swoim zasięgiem obejmuje nie tylko Tarnowiec ale również miasto Tarnów (okolice ul. Tuchowskiej, przy granicy z Tarnowcem).

 

19. Przemienienia Pańskiego (Tarnów - Koszyce)

ksc_koszyce

Adres: ul. Tarnowska 24, 33-111 Tarnów - Koszyce Wielkie
Parafia: p.w. Przemienienia Pańskiego
Dekanat: Tarnów - Zachód
Architekt: Marek Kumel
Data budowy: 1983 - 1994
Data konsekracji: 30 październik 2005r.
Data powstania parafii: 17 lipca 1981r. (bp Jerzy Ablewicz)
Odpust: niedziela przed lub po 6 sierpnia, 19 września (NMP z La Salette)
Wielkość kościoła: dwukondygnacyjny
Strona internetowa: www.parafiakoszycewlk.pl

W 2008 roku w kościele wykonano stacje drogi krzyżowej w mozaice, którą erygował ks. dr Jacek Nowak, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie. Autorem projektu był artysta Maciej Kauczyński z Krakowa. Mozaikowa droga krzyżowa nawiązuje do wyposażenia kościoła, w którym występują elementy mozaikowe w glorii Obrazu Pana Jezusa Przemienionego, w kaplicy M. B. Saletyńskiej i w kaplicy chrzcielnej. Kościół znajduje się tuż za granicą miasta Tarnowa przy trasie Tarnów - Zakliczyn ("nad" obwodnicą Tarnowa). Parafia w Koszycach Wielkich swoim zasięgiem obejmuje nie tylko Koszyce Wielkie ale również miasto Tarnów (osiedla: Kolorowe, Królów Polskich oraz Bohaterów).

Kościół nie jest orientowany.

 

20. św. Marcina (Tarnów - Zawada, Góra Św. Marcina) - drewniany

ksc_zawada

Adres: Góra Św. Marcina, Zawada 47, 33-112 Tarnów - Tarnowiec
Parafia: p.w. św. Marcina Biskupa
Dekanat: Tarnów - Południe
Data budowy: XV w.
Data rozbudowy: XVIII lub XIX w.- dobudowa sobótek; 1900r. oraz 1968r. (arch. Julian Klimek)
Data powstania parafii: ok. XII w. (pierwsza wzmianka: 1326r) - 1400; od 1980r.
Odpust: 11 listopada
Wielkość kościoła: jednonawowy, z węższym prezbiterium przy którym usytuowana jest zakrystia.
Wieża: nadbudowana prawdopodobnie w I połowie XVII w.
Strona www parafii: www.zawada.diecezja.tarnow.pl

Pierwsza parafia w rejonie Tarnowie (od ok. XII w.). W 1400r. bp P. Wysz utworzył wikarię parafialną a parafię przeniósł do kościoła w Tarnowie - obecnej Bazyliki Katedralnej. Jest to drewniany gotycki kościół konstrukcji zrębowej z wieżą konstrukcji słupowej. Z kościołem na Górze św. Marcina wiąże się wiele legend. Jedne mówią, że przyniosły go wezbrane wody i pozostawiły na wzgórzu, inne, że powstał w miejscu przedchrześcijańskiej gontyny pogańskiej, poświęconej bogowi wichrów Pogwizdowi (dziś jedna z dzielnic Tarnowa nazywa się Pogwizdów). Obecnie administracyjnie wchodzi w skład wiejskiej gminy Tarnów.

Kościółek św. Marcina w Zawadzie w szkicach dr A.B. Krupińskiego.

Kościół orientowany.
Kościół wpisany na listę zabytków w 1961r.

 

21. Klasztor p.w. N.M.P. Janua Coeli i św. Józefa (Karmelitanki Bose)

Adres: ul. Krzyska 19, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. Najświętszej Maryi Panny Bramy Niebios i św. Józefa
Dekanat: Tarnów - Północ
Architekt: arch. Elżbieta Langer z Bochni
Autor wystroju kościoła: ks. prał. Tadeusz Bukowski
Data budowy: 1998 - 2001
Data konsekracji: 8 grudnia 2001r.
web: www.karmel.pl

https://www.facebook.com/pages/Siostry-Karmelitanki-Bose-400-lat-w-Polsce/165800130179361

Currenda, pismo urzędowe Diecezji Tarnowskiej

 

22. Kościół Akademicki p.w. św. Józefa

Adres: ul. Dwernickiego, 33-100 Tarnów
Parafia: p.w. św. Józefa i Matki Bożej Fatimskiej
Dekanat: Tarnów - Północ
Architekt: Edward Okonia
Data budowy: ok. 1948
Data konsekracji: 19 grudnia 1948 (bp Jan Stepa)
Data budowy: ok. 1948 W latach 1951-1960 - kościół parafialny.

Kościół nie jest orientowany.

Strona internetowa: http://mbfatimskiej.diecezja.tarnow.pl

Strona internetowa Stowarzyszenia Tratwa: www.tratwa.diecezja.tarnow.pl

KOŚCIOŁY JUŻ NIEISTNIEJĄCE

23. Kościół św. Ducha

Adres: obecny pl. Bema ("Burek")
Poświęcenie kościoła: 8 maja 1448r.
Daty istnienia kościoła: 1448 - ok. 1821

Kościół ten był kościołem przyszpitalnym. Prawdopodobnie w 1810r. lub 1821r. władze austriackie kazały rozebrać zarówno tę świątynię jak i pobliską św. Anny tworząc nowe publiczne place w Tarnowie.

 

24. Kościół św. Anny

Adres: obecnie plac przy zbiegu ulic: św. Anny i św. Ducha przy ul. Targowej
Data budowy kościoła drewnianego: 1527r. (przez mieszczanina tarnowskiego Adama Eberharda)
Data budowy kościoła murowanego: 1654r. (dzięki wójtowi tarnowskiemu Kilianowi Batkowiczowi)
Poświęcenie kościoła: 29 października 1529r.
Daty istnienia kościoła: 1527 - ok. 1810
Wielkość kościoła: niewielki (plan prostokąta o wymiarach 9x7,2 m, prezbiterium 4,5x4,5m i kruchta 4,5x2,7m) początkowo drewniany kościołek mogący pomieścić do 40 osób.

Przy kościele znajdował się cmentarz otoczony murem. Prawdopodobnie w 1810r. władze austriackie kazały rozebrać zarówno tę świątynię jak i pobliską św. Ducha tworząc nowe publiczne place w Tarnowie.

 

25. Dawny kościół p.w. Matki Boskiej Śnieżnej i klasztor Bernardynów

Adres: obecnie ul. Bernardyńska 24 (siedziba TOK, wydziały UMT)
Data budowy: 1468 - 1499
Daty istnienia kościoła: 1499 - 1789
Wielkość kościoła: niewielki (plan prostokąta o wymiarach 9x7,2 m, prezbiterium 4,5x4,5m i kruchta 4,5x2,7m) początkowo drewniany kościołek mogący pomieścić do 40 osób.

Pierwotny kościół p.w. Matki Bożej Śnieżnej (styl gotycki) został wybudowany w 1468r. dla przybyłych do Tarnowa w 1459r. Bernardynów (do czasu wybudowania kościoła Bernardyni mieli nieistniejący już malutki drewniany kościółek i klasztor w okolicy Bramy Pilźnieńskiej; już za murami miasta). W 1614r. pożar zniszczył kościół, który następnie został odrestaurowany staraniem gwardiana Michała Hallera w latach
1620 - 1626. W latach 1671 - 74 dobudowano nieistniejące już obiekty: barokową kaplicę Niepokalanego Poczęcia NMP z fundacji Bonarowiczowej do nawy od strony północnej (1671r.) oraz drewnianą wieżę zegarową (1671 - 1674). W 1789r., na mocy zarządzeń austriackich władz, Bernardyni utracili Kościół i Klasztor. Otrzymali pobliski kościół i klasztor po ss. Bernardynkach.

W latach 1823 - 1825 obiekt przebudowano i zaadoptowano na Sąd Szlachecki. Kościół zatracił swój pierwotny charakter, wnętrze podzielono na trzy kondygnacje a w prezbiterium utworzono salę rozpraw. Całkowitemu przeobrażeniu uległa bryła zewnętrzna kościoła a elewacje otrzymały klasycystyczne formy. W 1942r. w wyniku prac pod kierunkiem architekta W. Giżbert Studnickiego usunięto z prezbiterium tynki przywracając mu gotycki wygląd.

Dawny kościół i klasztor Bernardynów wpisany na listę zabytków w 1998r.

Pierwszy klasztor Bernardynów w szkicach dr A.B. Krupińskiego

 

26. Kościół Urszulanek p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa

Adres: obecny kościół parafialny p.w. św. Maksymiliana M. Kolbego (ul. Urszulańska 9)
Architekt: Karol Polityński
Data konsekracji: 1878r. (bp tarnowski Alojzy Pukalski)
Poświęcenie kościoła: 29 października 1529r.
Daty istnienia kościoła: 1877 - 1979 (jako kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa)

 

27. Kościół (kaplica) p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego

Adres: obecny kościół parafialny p.w. św. Krzyża i MBNP w Tarnowie - Krzyżu (ul. Krzyska 112)
Architekt: Augustyn Tarkowski (projekt rozbudowy kaplicy), odremontowany wg projektu arch. Marii Szymańskiej przez mistrza murarskiego Jana Marka;
Data budowy kaplicy: 1883 - 1884
Data rozbudowy kaplicy: 1909 - 1910
Data poświecenia kaplicy: 21 września 1884r.
Daty istnienia kaplicy: 1884 - 1975 (jako kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego)

Kościół ten zbudowany przez mieszkańców ówczesnej wsi Krzyż jako spełnienie ślubu za odwrócenie straszliwej zarazy cholery, jaka pustoszyła okolice Tarnowa w 1873r. W wiosce Krzyż w ciągu trzech miesięcy zmarło na tę chorobę około 150 mieszkańców. W latach 1968 - 1971 rozebrano do fundamentów kaplicę i zbudowano obecny kościół, który konsekrowano w 50. rocznicę powstania parafii w Tarnowie - Krzyżu. Budowę nowego kościoła nadzorował ks. Andrzej Kmiecik - proboszcz parafii. Rozbudowa była podyktowana faktem, iż wieś Krzyż z dniem 1 stycznia 1958r. stała się dzielnicą Tarnowa. Nastąpił szybki rozwój infrastruktury mieszkaniowej jednorodzinnej.

 

 

Opracowanie: Marcin Pałach, Tarnowskie Centrum Informacji
Zdjęcia: Tarnowskie Centrum Informacji, Paweł Topolski (6)

Data opracowania: 04-06-2007, ostatnia aktualizacja: 03-04-2014

Literatura:
"Tarnów - Wielki Przewodnik" praca zbiorowa, wydawany przez Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne oraz Muzeum Okręgowe w Tarnowie; Tarnów 1994 - 2007;

"Zaproszenie do Bazyliki Katedralnej w Tarnowie" ks. Władysław Szczebak, Parafia Katedralna w Tarnowie, Tarnów 2004;

"Mój Tarnów" Antoni Sypek, Fundacja "Tarnowskie Towarzystwo Przemysłowe" oraz Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowie, Tarnów 2005;

"Zabytki urbanistyki i architektury województwa tarnowskiego" dr Andrzej B.Krupiński, Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa - Kraków, 1989;

"Tarnowskie kościoły", Andrzej Leo, Wydawnictwo S-Can, Tarnów 2000;

Oficjalna strona internetowa Diecezji Tarnowskiej: www.diecezja.tarnow.pl
Strona internetowa: www.tarnowskie.koscioly.sl.pl
Strona internetowa: www.zawada.net.pl
Strony internetowe poszczególnych parafii, zakonów, zgromadzeń.

Czytaj więcej na: www.miejscapamiecinarodowej.pl/index.php/tarnow