Tarnów

Przystanki na trasie:

 

Ratusz – muzeum
Wzniesiony w połowie XIV w. w stylu gotyckim, został później przebudowywany w XV w. i połowie XVI w. w duchu renesansu. Na szczególną uwagę zasługuje renesansowy portal kamienny /południowe wejście/ z łacińską inskrypcją “Dominus Custodiat Introitum et Exitum Tuum” /Pan niech strzeże wejścia i wyjścia twego/. Typowym dla doby renesansu jest także zasłonięcie dachu murowaną attyką, wzorowaną na krakowskich sukiennicach.
Obecnie w Ratuszu prezentowane są zbiory Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Warto obejrzeć kolekcję – jedną z najlepszych w Polsce – portretu sarmackiego, dawnej porcelany z wytwórni polskich i obcych oraz zbrojownię.

 

Kamienice renesansowe
Przed głównym wejściem katedry wznosi się zabytkowa kamienica – dom Mikołajowskich. Jest to najlepiej zachowany dom w Tarnowie z początku XVI w. Wejście do kamienicy zdobi piękny renesansowy kamienny portal, a nad nim asymetrycznie umieszczony kartusz herbowy z gryfem i łacińskim napisem mówiącym o tym, iż dom ten był “fundowany” w 1524 r. Obecnie w Domu Mikołajowskich i dwóch sąsiednich kamienicach znajdują się zbiory sztuki sakralnej Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie.
Będąc na rynku należy zwrócić uwagę na dwie kamienice z podcieniami po stronie północnej /obecnie siedziba muzeum/ wybudowane w II poł. XVI w., które najlepiej ze wszystkich kamienic na rynku prezentują zachowane fragmenty stylu renesansu /kamieniarka, attyki/.
Kolejnym przykładem budownictwa renesansowego jest Dom “Florencki” – II poł. XVI w. z elewacją frontową podwieszoną na poziomie piętra na charakterystycznych kamiennych kroksztynach.

 

Katedra
Najważniejszy tarnowski zabytek. Katedra została wniesiona jako jednonawowa budowla pod koniec XIV w. Była rozbudowywana poprzez dobudowanie od południa i północy bocznych kaplic, które następnie przerodziły się w nawy boczne świątyni.
Szczególnymi – wzbudzającymi zachwyt zabytkami – są kamienne nagrobki znajdujące się wewnątrz tej świątyni prezentujące styl gotycki, renesansowy, barokowy.
Pomnik nagrobny Barbary z Rożnowa znajdujący się w prezbiterium kościoła jest podręcznikowym przykładem jak w początkach XVI w. gotyk na ziemiach polskich przeradzał się w renesans. Figura zmarłej jest niewątpliwie wzorowana na gotyckich przedstawieniach Matki Bożej Bolesnej, zaś oprawa pomnika jest już renesansowa.
Dojrzałym przykładem renesansowej rzeźby, znajdującym się w tarnowskim kościele katedralnym jest pomnik nagrobny trzech Janów Tarnowskich w lewej nawie pod chórem.
Za najpiękniejszy w Europie renesansowy pomnik przedstawiający kobietę uważa się pomnik nagrobny wiszący Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej, żony Hetmana Jana Tarnowskiego. Rzeźba pochodzi z warsztatu Bartłomieja Berrecciego, włoskiego artysty, budowniczego i rzeźbiarza Kaplicy Zygmuntowskiej w wawelskiej katedrze.
Tarnowska Katedra jest znana przede wszystkim z najwyższych pomników nagrobnych w Europie. Jednym z nich jest pomnik nagrobny Hetmana Jana Tarnowskiego wniesiony na lewej ścianie prezbiterium, jego wysokość wynosi 13,8 m.

Jest to jeden z najpiękniejszych renesansowych zabytków tego typu w Polsce i w Europie. Po drugiej stronie prezbiterium wznosi się monumentalny pomnik nagrobny książąt Ostrogskich – wniesiony już w stylu baroku.

 

Muzeum Diecezjalne

Najstarsze tego typu muzeum w Polsce (założone w 1886). Ekspozycja obejmuje: sztukę sakralną, począwszy od średniowiecza, malarstwo, rzeźbę, szaty liturgiczne, inkunabuły, dokumenty, sztukę ludową. Całe zespoły ołtarzy i pojedyncze rzeźby oraz obrazy kościelne zgromadzone z terenu diecezji tarnowskiej.

 

Bima – pozostałość synagogi.
Na placu przy ul. Żydowskiej znajduje się bima (inaczej almemor) – podium w synagodze, z którego odczytywano Torę. Jest to pozostałość po murowanej synagodze zbudowanej ok. 1661 r., podpalonej przez hitlerowców w 1939 r. Pozostała tylko bima w formie baldachimu, utworzonego z czterech ceglanych kolumn i sklepienia ozdobionego wewnątrz stiukową dekoracją i rozetami.

 

Kościół drewniany z XV w.
Kościół drewniany p.w. Najświętszej Marii Panny wzniesiony ok. 1440 r. w stylu tzw. gotyckiej architektury drewnianej jest jednym z najstarszych zabytków drewnianych w południowej Polsce.

 

Stary Cmentarz
założony w 1791 r.Znajduje się tutaj kilkadziesiąt zabytkowych nagrobków z XIX w. świadczących o wielokulturowej i wielonarodowościowej tradycji Tarnowa i regionu.

 

Informacje Praktyczne:

  • dogodne parkingi w centrum miasta
  • Wyżywienie:
  • Trasa 6 km – piesza
  • Czas trwania wycieczki 6 godz.
  • Oferta całoroczna,
  • Szacunkowy koszt 50 zł/os bez autokaru /przy założeniu grupa 40 osób, w cenie bilety, obiad/

 

 

fot.: Krzysztof Gzyl