Tarnów i region - Informacja turystyczna / Atrakcje / Przyroda

Przyroda

Park Krajobrazowy Pasma Brzanki

Przyrodę naszego regionu najlepiej poznawać podążając licznymi na Pogórzu czy Powiślu szlakami pieszymi, rowerowymi czy konnymi.

Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy

Proponujemy wyprawę na teren pięknego, a często nie docenianego Pogórza Karpackiego. Tak dla przypomnienia - Pogórze to rozciąga się pomiędzy Bochnią, Tarnowem i Pilznem od północy, oraz Muchówką, Rajbrotem, Nowym Sączem, Gorlicami i Jasłem na południu. Od strony zachodniej jego obszar ogranicza trasa z Bochni przez Nowy Wiśnicz do Muchówki, a od wschodu dolina Wisłoki od Jasła do Pilzna. Obejmuje ono kolejno od zachodu: Pogórze Wiśnickie, Pogórze Rożnowskie i Pogórze Ciężkowickie, rozdzielone przez rzeki: Dunajec i Białą Tarnowską (https://www.youtube.com/watch?v=8EW69_eKVSA).

Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy (5)

O atrakcyjności tego terenu oraz znacznych walorach turystycznych decyduje interesująca budowa geologiczna, niezwykle urozmaicona rzeźba terenu, liczne malownicze przełomy rzek i potoków (m.in. Paleśnianki, Rudzanki, Jastrzębianki), występowanie cennych, naturalnych zbiorowisk roślinnych, wielu rzadkich i chronionych gatunków roślin, bogatej fauny, licznych źródeł wód mineralnych, a przy tym wysoki stopień czystości środowiska naturalnego.

 

Pogórze Wiśnicko-Lipnickie - kapliczka przydrożna (1)

Najcenniejsze przyrodniczo obszary na terenie Pogórza objęte zostały ochroną - utworzono 3 parki krajobrazowe: Ciężkowicko - Rożnowski, Wiśnicko - Lipnicki i Pasma Brzanki, a ponadto kilka rezerwatów przyrody - te najciekawsze i najczęściej odwiedzane to: "Skamieniałe Miasto" w Ciężkowicach, "Diable Skały" w Bukowcu, "Kamień Grzyb" w miejscowości Połom Duży.
 

Park Krajobrazowy Pasma Brzanki (1)

Świadectwem bogatej przeszłości historycznej terenu Pogórza są liczne zabytki kultury materialnej - wiele zabytkowych dworów, dworków, pałaców i kościołów, w tym zabytki drewnianej architektury sakralnej (m.in. w Brzozowej, Gromniku, Rzepienniku Biskupim, Jastrzębi, Jurkowie, Wojniczu), a także ciekawa architektura miast i małych miasteczek (Tuchowa, Ciężkowic, Zakliczyna, Lipnicy Murowanej, Wiśnicza i wielu innych). Nierozłącznym elementem krajobrazu są także licznie rozsiane cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej, pochodzące z lat 1915 - 1918. Tylko na terenie Powiatu Tarnowskiego znajduje się 106 takich obiektów cmentarnych. Część z nich stanowią dość dobrze zachowane cmentarze żydowskie.

 Podczas wędrówek po Pogórzu uwagę zwracają również liczne kapliczki i krzyże przydrożne, często zabytkowe i wyjątkowo piękne. Najwięcej spotkamy ich w rejonie Rzepienników - Marciszewskiego, Strzyżowskiego, Biskupiego i Suchego.

 

Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy (6)

 Parki krajobrazowe
Nadzór nad parkami krajobrazowymi w regionie Tarnowa sprawuje tarnowski oddział Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, który powstał 30 stycznia 2009 r. w wyniku połączenia Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w Krakowie, Popradzkiego Parku Krajobrazowego w Starym Sączu oraz Zespołu Parków Krajobrazowych Pogórza w Tarnowie. ZPWM jest państwową jednostką budżetową Województwa Małopolskiego.

Tarnowski oddział ZPKWM nadzoruje: Ciężkowicko – Rożnowski Park Krajobrazowy i Park Krajobrazowy Pasma Brzanki, utworzone w 1995 r., oraz Wiśnicko – Lipnicki Park Krajobrazowy, utworzony w 1997 r. Łączna ich powierzchnia wynosi 47 223 ha.

fot.: Krzysztof Gzyl

 

 

Ochrona przyrody w Małopolsce – rejestr

 

Park Krajobrazowy Pasma Brzanki

Ostry Kamień - Park Krajobrazowy Pasma Brzanki
Ostry Kamień - Park Krajobrazowy Pasma Brzanki (2)

Park Krajobrazowy Pasma Brzanki powołany został rozporządzeniem Wojewody Tarnowskiego w listopadzie 1995 r. Obejmuje on wschodnią część Pogórza Ciężkowickiego między dolinami białej i Wisłoki. W części województwa małopolskiego leży on na terenie sześciu gmin: Gromnik, Ryglice, Rzepiennik Strzyżewski, Szerzyny, Tuchów, natomiast w części województwa podkarpackiego leży na obszarze dwóch gmin, Jodłowej i Szerzyn. Całkowita powierzchnia Parku wynosi 15 278 ha.

Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy

Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach (1)
Ciężkowice - Skamieniałe Miasto (2)

Do najcenniejszych elementów przyrody nieożywionej należy zgrupowanie form skalnych w rezerwacie przyrody "Skamieniałe Miasto" w Ciężkowicach. W rejonie Bukowca znajduje się rezerwat przyrody nieożywionej "Diable Skały" i jedna z najdłuższych jaskiń szczelinowych w Polsce tzw. "Diabla Dziura" o długości ok. 320 m, miejsce hibernacji najrzadszego w Polsce nietoperza podkowca małego.

Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy

Kamień Grzyb (1)
Skałki Brodzińskiego (2)

Rezerwat przyrody nieożywionej "Kamień Grzyb". Główną atrakcją tego miejsca jest kamień o wysokości ok. 7 m w kształcie grzyba, który wraz z grupką małych skałek zbudowanych z piaskowca istebniańskiego i naturalnym fragmentem buczyny karpackiej o pow. 1,82 ha został otoczony ochroną. Pomnik przyrody nieożywionej "Kamienie Brodzińskiego" stanowi grupa ciekawych kształtem skał zbudowanych z piaskowca istebniańskiego położona na granicy Lipnicy Murowanej i Rajbrotu.

Rezerwaty istniejące

Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach (2)
Kamień Grzyb

Skamieniałe Miasto, Kamień Grzyb, Bukowiec, Torfy, Słotwina, Lasy Radłowskie, Styr, Debrza, Kamionna - Jeziornik

Zielone Perły Tarnowa

Park Sanguszków, Kantoria, Las na górze św. Marcina, Rezerwat przyrody "Debrza", Głazy narzutowe, Park w Zbylitowskiej Górze, Planty Kolejowe

Pomniki przyrody - Tarnów

Lista 42 tarnowskich pomników przyrody z opisami

Parki w Tarnowie

TARNÓW - Park Strzelecki
TARNÓW - Pałac Sanguszków (04)

Park Strzelecki, Park Piaskówka, Park Sanguszków, Park na Górze Świętego Marcina, Park Zbylitowska Góra, Park im. E. Kwiatkowskiego w Tarnowie - Mościcach, Park Sośnina w Tarnowie - Zbylitowskiej Górze, Park im. W. Muchy w Tarnowie - Mościcach, Rezerwat Debrza, Lasek Lipie, Planty Kolejowe im. Jakubowskiego, Park Legionów, Park Westerplatte