Parki w Tarnowie

 1. Park Strzelecki

Lokalizacja: obszar między ulicami Słowackiego – Piłsudskiego – Romanowicza – Nowy Świat
 – ogródek jordanowski z placem zabaw
 – Mauzoleum gen. Józefa Bema
Godziny otwarcia:
w okresie od 01.05 do 31.08: 05:30 – 22:30
w okresie od 01.09 do 30.04: 05:30 – 21:00

 Powierzchnia: 8,13 ha
 Najstarszy w Tarnowie, założony w 1866r.
 Park Strzelecki, który pierwotnie nosił nazwę Ogrodu Strzeleckiego Bractwa Kurkowego, został założony w 1866 roku, na terenach folwarku miejskiego. Jest to ogród w stylu angielskim, o nieregularnej kompozycji ze stawem w części północnej, który w lecie pokryty jest liliami wodnymi (nenufarami).

Pośrodku stawu wzniesiono pokaźnych rozmiarów Mauzoleum gen. J. Bema, bohatera walk o niepodległość narodu polskiego i węgierskiego, podczas Powstania Listopadowego i Wiosny Ludów. Urodził się on w Tarnowie w 1794 r., a zmarł w Aleppo w Syrii w 1850 r.i tam pierwotnie spoczął na muzułmańskim cmentarzu. Mauzoleum jest sarkofagiem, spoczywającym na sześciu kolumnach o korynckich kapitelach. Prochy generała Bema zostały złożone w sarkofagu w dniu 30 czerwca 1929r.

Więcej o Parku Strzeleckim

Podstawa prawna: uchwała nr IX/118/2003 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 03.04.2003r.

 

Budynek Bractwa Strzeleckiego w Tarnowie

Chlubne tradycje, wywodzącego się jeszcze z czasów średniowiecza, Bractwa Kurkowego w Tarnowie, kontynuowało powołane do życia w 1845 roku na podstawie dekretu Gubernium Galicyjskiego, Towarzystwo Strzeleckie. Prawdziwy powód wznowienia działalności Bractwa Kurkowego – przygotowanie cywilów do ewentualnej walki zbrojnej o niepodległość Polski – ukryto pod lakonicznym zapisem statutu o „przyzwoitej i w karby porządku ujętej rozrywce strzelania do tarczy”.

Dzięki przychylności władz Tarnowa, w tym osobiście ówczesnego burmistrza Józefa Pędrackiego, w 1866 roku miasto podarowało Towarzystwu 14 morgów (około 8 hektarów) gruntu na terenach dawnego folwarku miejskiego Podwale – Dyksonówka. W tym samym roku oddany został do użytku budynek strzelnicy, którego neogotycka bryła przetrwała do dziś. Autorem projektu mógł być Franciszek Lanci, lub naśladowca jego stylu. Tynkowana fasada budynku zwieńczona jest krenelażem. Smukłe wieżyczki dzielą elewację, przydając budowli monumentalny charakter. Wielka sala, która zajmuje niemalże połowę budynku, służyła zarówno jako wewnętrzna strzelnica, jak i sala balowa. Na wschodniej elewacji znajduje się tablica poświęcona Józefowi Pędrackiemu, wmurowana w 1888 roku staraniem członków Towarzystwa Strzeleckiego.

Tutaj, w nocy 30 października 1918 roku, skoszarowanych zostało ok. 200 młodych ludzi z harcerskiego Pogotowia Narodowego i POW, którzy rankiem następnego dnia przeprowadzali akcję rozbrojenia Austriaków i przejęcia władzy cywilnej w mieście.

Po II wojnie światowej budynek był pierwszą siedzibą późniejszego Pałacu Młodzieży oraz tarnowskiego hufca ZHP. Obecnie mieści się siedziba Biura Wystaw Artystycznych Galeria Miejska w Tarnowie.

 

 

 2. Park Piaskówka

Miejsce: obszar między ulicami Kasprowicza – Elektryczna – Piaskowa
 Powierzchnia: 20,82 ha
 Podstawa prawna: uchwała nr IX/120/2003 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 03.04.2003r.

Więcej o Parku Piaskówka

 

 

 3. Park Sanguszków

Miejsce: pomiędzy ulicami Braci Saków, Sanguszków
 Powierzchnia: 10,25 ha
 Data powstania: pocz. XIXw.
 Tarnów znany jest jako tzw. “wyspa ciepła” na meteorologicznej mapie Polski, a najcieplejsze miejsce w Tarnowie to właśnie południowa część Parku Sanguszków.

 

Park Sanguszków został założony na początku XIX wieku i jest parkiem krajobrazowym typu romantycznego z polanami, parterem, gajami, altanami oraz niecką po stawie w części północnej. Po stronie południowej Pałacu Sanguszków (1799r.), park łączy się z ogrodem założonym na dwóch poziomach, z parterami i fontanną, do której od pałacu prowadzą kamienne schody.

Więcej o Parku Sanguszków

 Podstawa prawna: uchwała nr IX/121/2003 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 03.04.2003r.

 

 

 

4. Park na Górze Świętego Marcina: „Park Niepodległości Miasta Tarnowa im. Romana Księcia Sanguszki powstańca 1831 roku – Sybiraka”

Miejsce: Góra św. Marcina
 Powierzchnia: 40,32 ha
 Las miejski “Góra Świętego Marcina”, rosnący w południowej części Tarnowa, obejmuje północne stoki najwyższego wzniesienia w okolicy, o kulminacji 384 m.n.p.m., jest to zarazem najbardziej na północ wysunięta część Karpat – “Brama w Karpaty”.

 Na stokach Góry Świętego Marcina w parku znajduje się również zaplecze rekreacyjne chętnie odwiedzane szczególnie przez mieszkańców Tarnowa. Lasy na Górze Świętego Marcina są wyjątkowo ciekawymi obiektami przyrodniczymi. Rosną tutaj unikalnej wartości buki, znajdziemy też będący pod ochroną dziki bluszcz kwitnący. Interesujący jest świat fauny, żyjącej na tej niewielkiej przestrzeni. Spotyka się dzięcioła czarnego i kilka innych jego gatunków (m.in. dzięcioła rosyjskiego – rzadkość w tych stronach) pojawiają się jastrzębie, sarny, lisy a nawet borsuki.

Więcej o Parku na Górze Św. Marcina

Podstawa prawna: uchwała nr IX/123/2003 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 03.04.2003r. oraz uchwała Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 24.05.2018r. o zmianie nazwy.

 

 

 5. Park Zbylitowska Góra

Miejsce: ul. Pszenna – poniżej Klasztoru
 Powierzchnia: 3,8 ha
 Data powstania: po 1906r.

 Więcej o Parku w Zbylitowskiej Górze

 

 

 6. Park im. E. Kwiatkowskiego w Tarnowie – Mościcach

Miejsce: pomiędzy ulicami: Czerwonych Klonów – Jarzębinowa – Topolowa – Zbylitowska
 Powierzchnia: 8,34 ha
 Data powstania: lata 20. XXw.

 Więcej
 Podstawa prawna: uchwała nr IX/119/2003 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 03.04.2003r.

W parku znajdują się, odwzorowane w mniejszej skali projekty futurologiczne budynków Jana Głuszaka „Dagaramy” (1937-2000), tarnowskiego architekta-wizjonera, wśród projektów: „jednostki mieszkalne dla Marsa”.

 

 

 7. Park Sośnina w Tarnowie – Zbylitowskiej Górze

Miejsce:pomiędzy ulicami Czarna Droga i Pasterska
 Powierzchnia: ok. 20 ha
 Data powstania: bd.

Więcej

 

 

 8. Park im. W. Muchy w Tarnowie – Mościcach

Miejsce: pomiędzy ulicami Zbylitowska i Szarych Szeregów
 Powierzchnia: bd.
 Data powstania: bd.

 Więcej
 
Jest to najmniejszy park w Tarnowie.

 

 

 9. Rezerwat Debrza

Miejsce: ul. Wiśniowa, pomiędzy ulicami Krzyską i Nowodąbrowską
 Powierzchnia: 9,5 ha
 Data powstania: 1995r (data powstania rezerwatu)

Więcej o Rezerwacie Debrza

 

 

 10. Lasek Lipie

Miejsce: ul. Błonie od al. Jana Pawła II w kierunku wschodnim
 Powierzchnia: ok. 25 ha
 Data powstania: bd.

 Więcej o Lasku Lipie

 

 

 11. Planty Kolejowe im. Jakubowskiego

Miejsce:pomiędzy ulicami Krakowska, Dworcowa
 Powierzchnia: 2,28 ha
 Data powstania: lata 60. XIXw.

Kiedyś zwane także „książęcymi” bądź „kolejowymi”, od 9 maja 1889 roku stanowią własność miejską a od roku 2004 noszą imię Józefa Jakubowskiego, działacza samorządowego, twórcy Muzeum Miejskiego otwartego w 1927 roku.

W latach osiemdziesiątych dziewiętnastego stulecia planty stanowiły postrach dla wszystkich, którzy idąc na dworzec kolejowy bądź z niego wracając musieli pokonać gęstwinę krzaków, stanowiących doskonałą kryjówkę dla łotrów i mętów wszelakiego autoramentu.

Istniejący tutaj niegdyś staw browarniany książąt Sanguszków zanieczyszczał powietrze „okrutnie” a istniejące przy browarze restauracja oraz ogródek piwny stanowiły znakomitą przystań dla mieszkańców miasta szukających przygód. Jak wspomina Aniela Piszowa, ów przybytek gastronomiczny „miewał tak miłych gości, że często zdarzały się tam krwawe bójki a nierzadko utonięcia w tym stawie”.

Od czasu wspomnianej decyzji burmistrza Witolda Rogoyskiego, na plantach rozpoczął pracę ogrodnik a staw browarniany zaczęto zasypywać śmieciami zwiezionymi z miasta. Mimo to po ośmiu latach planty nadal przedstawiały sobą tragiczny wygląd.

Wtedy to, dzięki inicjatywie czasopisma „Pogoń” oddano planty w użytkowanie zrazu „Korpusowi wakacyjnemu”, organizacji młodzieżowej istniejącej w Tarnowie od 1890 roku, później całemu społeczeństwu Tarnowa. Dzięki staraniom Ignacego Przybyłkiewicza na plantach urządzono boisko, utrzymywane w doskonałym stanie, co kontrastowało z niechlujną rzeczywistością plant. No owym boisku ćwiczyła młodzież obojga płci kierująca się hasłem „W zdrowym ciele zdrowy duch”, wtedy także powstał dla starszych „Klub cyklistów”.

Oto działalność sportowa sprawiła cud, planty będące niegdyś postrachem tarnowian zaczęły być punktem zgromadzeń mieszkańców miasta obserwujących zmagania młodych sportowców. Z biegiem czasu zaś pojawiły się uliczki i ścieżki i przystrzyżone trawniki.

Boisko, niegdyś nazywane imieniem Ignacego Przybyłkiewicza, służy do dziś piłkarzom Miejskiego Klubu Sportowego „Tarnovia”.

 Więcej o Plantach Kolejowych

Podstawa prawna: uchwała nr IX/122/2003 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 03.04.2003r.

 

 

 12. Park Legionów

Miejsce: os. Legionów
 Powierzchnia: 2,48 ha
 Data powstania: 2006r.
 Obok Parku na os. Westerplatte najmłodszy park w mieście, dopiero w fazie powstawania.

 

 

 13. Park Westerplatte

Miejsce: os. Westerplatte
 Powierzchnia: 1,10 ha
 Data powstania: 2006r.
Obok Parku na os. Legionów najmłodszy park w mieście, dopiero w fazie powstawania. Od 2017 roku obok parku mieści się miejski wybieg dla psów o powierzchni ok 24 ar.

 

 Opracowanie: Marcin Pałach, Tarnowskie Centrum Informacji

 Data opracowania: 19-08-2008, data aktualizacji: 25-05-2018

 

 

 Literatura:
 “Zaktualizowany Program Ochrony Środowiska Miasta Tarnowa na lata 2001-2015 wraz ze strategią krótkoterminową na lata 2005-2008 cz.1 diagnoza stanu środowiska“, opracowanie zbiorowe pod kierunkiem dr Doroty Anders, Tarnów 2004